"Hoeveel verdien jij, pap?" "Daar heb jij niks mee te maken."
"Mam, mag ik ook zo'n nieuwe iPhone?" "Nu niet zeuren."
Herkenbaar? Wij ouders zijn kampioen in het afkappen van geldvragen met een dooddoener. Dat lijkt duidelijk en handig, maar is stiekem een gemiste kans. Want leren omgaan met geld is net zoiets als leren fietsen: als je het niet vroeg oefent, val je later keihard op je bek – alleen dan met schulden in plaats van een kapotte knie.
Vlak na de Tweede Wereldoorlog, leerden kinderen andere geldlessen dan nu., want ze waren voor het gezin vaker een onmisbare inkomensbron. Bijvoorbeeld door mee te werken op de boerderij of kostgeld af te dragen van hun loon. Maar toen de welvaart vanaf de jaren 60 explodeerde, werden kinderen voor ouders steeds meer een kostenpost. Tegenwoordig zijn ze tot ver na hun studie een soort dure huisdieren met dure hobby's (fatbike, festivalticket, streamingabonnementen, zeilkamp... ). Kostgeld vragen is nog hooguit een slimme opvoedtruc: "Leer maar dat niks gratis is, lieverd."
Verstandige geldlessen van ouders zijn juist in welvarende tijden onmisbare levensbagage. Financiële opvoeding is hierdoor uitgegroeid tot een heuse tak van wetenschap, met als belangrijkste richtlijnen:
1. Geef zakgeld, zodat kinderen gaan snappen dat koopkracht grenzen heeft.
2. Betaal voor extra klussen (buiten de normale "doe de vaat"-plicht). Dat leert ze dat inspanning loont.
3. Moedig sparen aan, want een buffer is noodzaak en uitgestelde lol smaakt zoeter.
4. Leer ze de basics van sparen en beleggen, want het wonder van samengestelde rente is iets dat je pas na jaren snapt.
Meer tips over financiële educatie staan op deze Financiële opvoedwijzer van het Nibud. Maar het allerbelangrijkste? Geef zelf het goede voorbeeld. Want jou/jullie kijk op geld – gulzig, zuinig, panisch, verstandig enzovoorts – wordt onbewust door je kinderen overgenomen. En die onbewuste programmering beïnvloedt later of de loopbaan van je kind een sprint wordt of een struikelpartij. En zelfs ook of haar relatie strandt op: "Jij geeft te veel uit aan schoenen" of "Jij bent net zo krenterig als je pa".
Geef je het zakgeld dus altijd met een geïrriteerde zucht? Dan denkt je kroost: geld is irritant of verkeerd. En geef je altijd af op "die rijkelui"? Dan linkt je kroost rijkdom aan minachtig. Uit je daarentegen je trots op wat je kind zelf heeft gespaard of verdiend, of leg je geduldig uit hoe je slim of juist dom belegt? Ook die dingen blijven vaak levenslang hangen.
Dus de volgende keer als je kind vraagt: "Hoeveel verdien jij, pap?" adem dan in, glimlach en heb een geduldig antwoord met een vleugje humor klaar. Want kindergeldvragen zijn geen gezeur, maar gouden kansen. Als je die slim benut dan vragen ze later nooit meer: "Hoeveel verdien jij?", maar eerder "Hoe kan ik zelf meer verdienen of beter beleggen?"
Vijf veelgestelde geldvragen van kinderen (en de beste antwoorden voor ouders)
Vraag: "Hoeveel verdien jij, pap?" Typisch antwoord: "Daar heb jij niks mee te maken." Beter antwoord: Wees een tikje opener, zonder je bankrekening-app te showen. Zeg iets als: "Genoeg om zomaar pizza te bestellen, maar niet genoeg voor een privéjet." Waarom? Het opent de deur naar een gesprekje over geld: Waarom verdient een influencer soms meer dan een leraar? En wat zou je wel en niet willen/moeten doen voor geld?
Vraag: "Mag ik een eigen gaming-laptop/nieuwe iPad?" Typisch antwoord: "Daar beginnen we niet aan." Beter antwoord: Hou het gerust bij 'nee', maar leg uit wáárom. "We hebben er al eentje die prima werkt, en ik wil niet dat je 's nachts stiekem Roblox speelt tot 3 uur." Kinderen snappen redenen beter dan botte weigeringen.
Vraag: "Mag ik meer zakgeld?" Typisch antwoord: "Je krijgt al meer dan de rest van de klas." Beter antwoord: "Schrijf eens op waar je huidige zakgeld naartoe gaat, en kom met een plan." Als het gaat om "meer snoep en energydrank" is je antwoord: nee. Maar als je kind zelf wil sparen voor nieuwe sneakers dan kun je mogelijk best verhogen.
Vraag: "Hoeveel krijg ik als ik elke dag afwas?" Typisch antwoord: "Ik krijg er ook niet voor betaald, hè!" Beter antwoord: Leg uit dat thuis iedereen klusjes doet omdat we een team zijn. Maar: "Wil je écht geld verdienen? Poets dan de auto, ruim de schuur op of maai het gras. Dat zijn extra's buiten de normale rotklusjes." Zo snappen kinderen het verschil tussen huishoudplicht en bijverdienen. Win-win.
Vraag: "Hoezo kun je mijn tweede studie/master/opleiding niet betalen?" Typisch antwoord: "Ooooh!". Betere reactie: Betrek kinderen vanaf de middelbare school bij jullie geldzaken: "Kijk, dit is wat we voor studies apart hebben gezet/kunnen lenen. Wat vind jij ervan?" Dit voorkomt een latere schok: "Wacht, ik moet zelf betalen?!"