Een erfenis afwikkelen: waar begin je en wat kun je beter nog even niet doen? Met deze 5 praktische tips weet je waar je op moet letten.
1. Check of er een testament is
Weet je niet of er een testament is? Of vond je ergens een testament maar twijfel je of dat het meest recente is? Doe dan gratis navraag bij het Centraal Testamentenregister (ctr.nl). Vaak kan dat digitaal en heb je binnen enkele minuten antwoord. Je weet dan nog niet wat er in het testament staat. Daarvoor moet je bij een notaris zijn.
In een testament kan een executeur zijn benoemd. Die heeft bepaalde taken bij de afwikkeling van de nalatenschap, bijvoorbeeld het beheren van bezittingen en het betalen van schulden. Is er geen executeur? Dan zijn de erfgenamen gezamenlijk verantwoordelijk voor de afwikkeling.
2. Breng bezittingen en schulden in kaart
Maak een overzicht van alle bezittingen en schulden van de overledene. Denk aan onroerend goed, bank- en spaarrekeningen, beleggingen, verzekeringen, waardevolle spullen, hypotheken en andere schulden. Een goed startpunt is de laatste aangifte inkomstenbelasting. Die geeft vaak al een aardig beeld van het vermogen.
3. Zijn er schulden? Wees voorzichtig
Zijn de schulden misschien groter dan de bezittingen? Let dan op. Neem geen spullen van de overledene mee naar huis en haal geen geld van de bankrekening. Overweeg dan beneficiaire aanvaarding. Hierbij worden schuldeisers eerst uit de nalatenschap betaald. Je voorkomt hiermee dat je met je eigen vermogen aansprakelijk wordt voor schulden van de overledene. Dit regel je via de rechtbank, vaak met hulp van een notaris.
Wil je beneficiaire aanvaarden of verwerpen? Kijk dan op rechtspraak.nl. Daar lees je hoe je dat doet en wat je wel en niet mag doen. Overleg bij twijfel met een notaris.
4. Regel de belastingaangiften
Na het overlijden moet er voor de overledene meestal nog aangifte inkomstenbelasting worden gedaan. Die aangifte kun je digitaal doen vanaf 1 maart na het jaar van overlijden. Doe daarna pas aangifte erfbelasting (als iemand meer krijgt dan zijn of haar vrijstelling). Een belastingschuld of -teruggave telt mee voor de omvang van de nalatenschap. De aangifte erfbelasting moet uiterlijk binnen 20 maanden na de overlijdensdatum bij de Belastingdienst binnen zijn. De exacte inleverdatum staat in de aangiftebrief.
5. Verdeel pas als alles duidelijk is
Verdeel de bezittingen niet te snel. Zorg eerst dat duidelijk is:
welke bezittingen en schulden er zijn
welke belastingen en andere kosten nog moeten worden betaald
wat er in het testament staat
hoeveel geld er uiteindelijk overblijft
Een erfenis afwikkelen kost vaak meer tijd dan je denkt. Hulp nodig? Schakel op tijd deskundigen in, bijvoorbeeld een notaris, erfrechtspecialist of belastingadviseur. Zorg vooral voor openheid tussen de erfgenamen. Deel belangrijke informatie en schrijf op wat je doet en afspreekt. Zo verklein je de kans op misverstanden of conflicten tussen erfgenamen.
Meer houvast na een overlijden? Download de Checklist Overlijden’. Daarin zie je wat je direct moet regelen en wat nog even kan wachten.