Wetenschappers vinden dat werkenden te zwaar worden belast en vermogenden te licht. Het is daarom niet vreemd dat de gedachte opkomt om een brede vermogensbelasting in te voeren. Henry Meijer verwacht echter geen invoering op korte termijn.
Henry Meijer
De Franse econoom Thomas Piketty publiceerde in 2013 het vuistdikke Kapitaal in de 21ste eeuw. Een onverhulde verwijzing naar het beroemde (of beruchte?) Das Kapitaal van Karl Marx uit de 19e eeuw. Beide boeken gaan over vermogensongelijkheid: armen blijven arm en rijken worden rijker. Piketty ontdekte dat de ultrarijken gemiddeld genomen 5% rendement op hun vermogen maken, terwijl de economie slechts met 2% groeit. Als dat zo doorgaat, heeft straks een kleine groep al het vermogen in handen en anderen niets.
2% heffing
Professor Gabriel Zucman, een van Piketty’s leerlingen, heeft zich in Frankrijk sterk gemaakt voor invoering van een brede vermogensbelasting van 2% voor de ultrarijken. Hij vindt dat deze groep wegkomt met te lage belastingen. Het Franse parlement verwierp in 2025 het wetsvoorstel met ruime meerderheid. Het dreigement van de rijken om het land te verlaten deed zijn werk. In Zwitserland was eind november 2025 een referendum over een voorstel tot invoering van een erfbelasting over vermogens van meer dan 50 miljoen frank. De uitslag? Verworpen. Ook in Zwitserland wilde men de rijken niet kwijt.
Het voorstel van Zucman kwam voort uit een door hem geleid onderzoek in opdracht van de Europese Unie. Om de rijken in redelijker mate te laten bijdragen aan de collectieve lasten, stelde hij voor dat zij minimaal 2% van hun vermogen aan belastingen zouden moeten betalen. Bij minder dan die 2%, zou er een extra heffing moeten plaatsvinden. Ter voorkoming van belastingvlucht zou die belasting internationaal moeten worden ingevoerd. Het rapport lijkt te zijn geëindigd in een Brusselse bureaulade.
Pleidooi voor 1%
In Het Financieele Dagblad van 26 mei 2025 stond mijn pleidooi voor een brede vermogensbelasting met een tarief van 1%. Ik stelde voor de opbrengst te gebruiken om de tarieven van de inkomstenbelasting te verlagen. Ik denk aan een vrijstelling van € 250.000 per persoon, dus € 500.000 voor gehuwden/samenwonenden.
125 kilometer aan Tesla’s
In Nederland zijn er waarschijnlijk meer dan 1.000 mensen met een bezit van meer dan €100 miljoen. Volgens de Quote 500 telt ons land zelfs 52 miljardairs. Iemand met €1 miljard vermogen, zou volgens Zucman ten minste €20 miljoen aan de collectieve uitgaven moeten bijdragen. 2% lijkt te overzien, maar €20 miljoen is natuurlijk een hoop geld. Als de observatie van Piketty van 5% vermogensgroei klopt, zou hun vermogen bij een jaarlijkse vermogensheffing van 2% nog steeds groeien. Overigens is €1 miljard bizar veel geld: je koopt er 25.000 Tesla’s Model Y voor. Als je ze allemaal achter elkaar zet, staat er een file van 125 kilometer. Heb je liever huizen? Voor €1 miljard koop je er 2.000 van €500.000 zonder 1 cent hypotheek.
Ongelijkheid en herverdeling
Het Centraal Plan Bureau kwam in 2022 met het rapport Ongelijkheid en herverdeling. Lange tijd werd gedacht dat belastingen progressief zijn en herverdelend werken, maar dat blijkt niet zo te zijn. Het inkomen van de top 1% komt voor het overgrote deel uit investeringen en ingehouden bedrijfswinsten. Over inkomen uit arbeid betaal je al gauw 50% inkomstenbelasting. In de FiscAlert van november 2025 liet ik zien dat werkenden vaak meer dan 50% belasting betalen over loonsverhogingen. Voor toeslaggerechtigden kan dat door het kwijtraken van heffingskortingen en toeslagen oplopen tot 80%.
Bij inkomen uit bedrijven en vastgoed is de fiscale druk veel lager. Daar komt bij dat rijke mensen in verhouding tot hun inkomen minder btw betalen. Btw betaal je namelijk over wat je besteedt en rijken voegen het grootste deel van hun inkomen aan hun vermogen toe.
Overheid heeft veel geld nodig
Politici vinden dat werken moet lonen. Werken minder zwaar belasten zou een lagere belastingopbrengst tot gevolg hebben. Diezelfde politici geven meestal niet aan wie hiervoor moet opdraaien. Mij lijkt het redelijk om de belasting op vermogen te verhogen. Maar er is nog een reden om naar een hogere vermogensbelasting te kijken.
Op het bordje van de overheid liggen tal van uitdagingen. Zo dreigt er een technologische achterstand op China en de Verenigde Staten. De heersende mening is dat de overheid daarvoor middelen ter beschikking moet stellen. Wat te denken van de wederopbouw van ons leger, nu de Amerikanen ons niet langer willen beschermen? Door de vergrijzing zullen zorgkosten sterk stijgen. Ik zou nog wel meer kunnen noemen. Tot nu toe heeft de overheid de tekorten met leningen kunnen financieren, maar dat houdt een keer op. We kunnen niet oneindig doorgaan onze kleinkinderen op te zadelen met rente- en aflossingsverplichtingen. In het licht hiervan is het logisch dat ook wordt nagedacht over verhoging van belastingopbrengsten. De inkomstenbelasting biedt niet veel ruimte. Ook willen we bedrijven liever niet meer belasten.
Politiek vuurwerk volgt als de brede vermogensbelasting op de agenda komt
Richesse oblige
Om al die redenen is een belasting op vermogen redelijk. Vervelend voor vermogenden natuurlijk, maar rijkdom brengt ook een bepaalde morele verplichting met zich mee. De Fransen noemen dat richesse oblige (rijkdom verplicht), een variatie op noblesse oblige (adel verplicht).
Met de invoering van een belasting over vermogen doel ik niet op de huidige box 3, die vaak ten onrechte vermogensbelasting wordt genoemd. Box 3 is bedoeld om inkomen uit vermogen te treffen, niet het vermogen als zodanig. In 2028 zullen trouwens de werkelijke inkomsten uit vermogen worden belast en zal box 3 niet langer een vermogensheffing zijn. Bij een echte vermogensbelasting wordt er geheven over iemands totale vermogen, inclusief woning, onderneming en aandelen in BV’s.
Ik denk dat écht rijke mensen niet wakker zullen liggen van een beetje vermogensbelasting. Zij behalen meestal een behoorlijk rendement, zodat ze niet aan de bedelstaf zullen raken. De groei van hun kapitaal zal alleen een beetje worden afgeremd. Duidelijk is wel dat dit gevoelige materie is. Een zekerheid is dat De Telegraaf er vele pagina’s met vette koppen over zal vullen als dit in Den Haag op de agenda komt. Ook politiek zal dit met het nodige vuurwerk gepaard gaan.
Er zijn trouwens geen tekenen die erop wijzen dat een brede vermogensbelasting op korte termijn zal worden ingevoerd. Wel is duidelijk dat de druk op de overheidsfinanciën toeneemt. Een heffing over het vermogen kan dan zomaar als een konijn uit de hoge hoed tevoorschijn komen.
Was er niet al eens vermogensbelasting?
Tot 2000 werd er in Nederland een vermogensbelasting geheven. Het tarief bedroeg 0,8%, op het laatst 0,7%. Na de Tweede Wereldoorlog was er veel geld nodig voor wederopbouw. De belastingtarieven waren hoog. Ook de vermogensbelasting hielp het benodigd geld te genereren. Toen de wederopbouw was voltooi, kon met lagere belastingen worden volstaan en kon een streep door de vermogensbelasting. Door vrijstellingen en ontwijking was de opbrengst daarvan toch al zeer gering.
