Platgeslagen: erfbelasting

Kapé Breukelaar

Het is één van de meest verfoeide belastingen, de erfbelasting. Op dit medium zijn zelfs lobbyisten actief om die belasting afgeschaft te krijgen. Hoog tijd dus voor een simpele vraag: waar hebben we het eigenlijk over?

Daarvoor ging ik weer grasduinen bij het CBS. Ik kwam terecht in een redelijk complete dataset van het jaar 2022. Recenter was niet beschikbaar. Voor het beeld maakt dat niet uit want het systeem is nu niet anders. 

Daar gaan we.

BELAST EN ONBELAST

In 2022 ging €28 miljard vermogen over via vererving. Daarvan werd €18 miljard belast en €10 miljard niet. Die laatste groep nalatenschappen viel onder de vrijstellingen.

BELASTING

De heffing was in 2022 goed voor €1,9 miljard. Dat was gemiddeld 10,5% over de belaste nalatenschappen en 6,8% als je het berekent over alle nalatenschappen.

SAMENSTELLING

In 2022 was er dus €28 miljard vermogen dat vererfde. Het was €33,4 miljard aan bezittingen en €5,4 miljard aan schulden. 

De eigen woning stond met stip op nummer 1 want in de nalatenschappen zat ruim €16,1 miljard aan woningwaarde. Daarop rustte niet meer dan €3,1 miljard aan hypotheekschuld. Het aandeel spaargeld en beleggingen was €10,1 miljard. Aan ondernemingswaarde ging €4,4 miljard over. 

WIE KREEG HET?

Afgerond 25% van het nagelaten bedrag ging naar partners. Kinderen verkregen ruim 54%.

VRIJGESTELD

Tussen partners is in 2026 de vrijstelling maximaal €828.035. Daar moet nog wel de waarde van pensioenrechten vanaf via een formule. Voor kinderen en kleinkinderen is de vrijstelling €26.230, voor ouders €62.110 en voor andere verkrijgers €2.769. 

TARIEVEN

Boven de vrijstelling betalen kinderen en partners in 2026 over de eerste €158.669 een tarief van 10%. Daarboven is het tarief 20%. Voor kleinkinderen zijn die tarieven 18% en 36% en voor overige verkrijgers 30% en 40%. De schijven zijn hetzelfde.

Kinderen erven vaak in twee stappen, eerst van de ene en daarna van de andere ouder. Dat matigt de belastingdruk.

BELASTINGDRUK

Wat betalen we effectief? Kijk je naar de belastingdruk in 2022 dan zag je al dat het gemiddelde 10,5% heffing was.

Duik je daar wat dieper in dan zie je dat die belastingdruk bij partners gemiddeld uitkomt op 1%. Dat zal samenhangen met de hoge vrijstelling. Bij kinderen is het gemiddeld 10% en bij kleinkinderen iets meer dan 6%. De hoogste belastingdruk zie je bij ouders (16%) en bij de ‘overige relaties’ (31%).

BATEN

In 2022 waren de totale opbrengsten van de schenk- en erfbelasting €2,45 miljard. Daarvan was €1,9 miljard de erfbelasting en €0,55 miljard de schenkbelasting. Door de stijging van huizenprijzen en beleggingen kwamen de opbrengsten in 2025 uit op €3,4 miljard.

OVERWEGING

Het is handig deze cijfers voor ogen te houden als je weer iets leest over de erfbelasting. Regelmatig zijn het opinies die simpelweg stellen dat de belasting onrechtvaardig en te hoog is. 

De cijfers kun je hoog of laag vinden maar kijk er in ieder geval naar voordat je een mening vormt.